Gaz Maskesi Filtresi Özellikleri Nelerdir ?

Gaz Maskesi Filtresi Özellikleri Nelerdir ?


Avrupa Mevzuatı uyarınca her tür Koruyucu Solunum Ekipmanı (KSE) test edilmeli ve onaylanmalıdır. Her tür KSE için performans gereklilikleri ve test yöntemlerinin belirtildiği cihaz türüne özel Avrupa Standardı (AS) geliştirilmiştir.


Terminoloji:

Burun ve ağız maskesi – burun ve ağza yönelik KSE.
Yarı maske – burun, ağız ve muhtemelen çeneyi örten KSE.
Tam yüz maskesi –  göz, burun, ağız ve muhtemelen çeneyi örten KSE.
Ters Basınçlı Maskeler – kirli havanın atmosferden filtre ile çekilerek temizlenmesi için nefes alıp vermeyi temel alan maskelerdir.
Enerji ile çalışan Maskeler – Kirli havanın atmosferden filtre ile çekilerek yüz kısmına temiz hava tedarik etmek için fan/motor gücünden yararlanan maskelerdir.
Destekli Maskeler – temiz havanın yüz kısmına (facepiece) doğrudan bağımsız bir kaynaktan temin edildiği maskelerdir.
 Yüz Parçasına ilişkin Avrupa Standartları

EN149:2001 Partiküllere karşı koruma amaçlı filtreli yarım maskeler
Filtreli maske yüz parçasının tamamen yada büyük oranda filtre malzemesinden oluştuğu yada ana filtre(ler)in cihazın ayrılmaz bir parçasını teşkil ettiği bir yüz parçası içeren maskedir. EN149:2001 gerekliliklerine uygun EN149:2001 – maskeleri katı maddeler, su bazlı aerosol ve gaz bazlı aerosollere karşı koruma sağlamak amacıyla tasarlanmıştır. EN149:2001’de FFP1, FFP2 ve FFP3 olmak üzere üç adet koruma sınıfı olup filtreli yüz parçaları filtre etkinliğine göre sınıflandırılmıştır. EN149:2001’in EN149:1991’den farkı EN149:1991 maskelerin katı ve sıvı aerosollerin yanı sıra katı aerosollere karşı test edilmesine olanak verirken EN149:2001 uyarınca test edilen tüm ürünlerin katı ve sıvı aerosollere karşı koruma sağlaması zorunlu olmasıdır.

EN149 (1991): Partiküllere karşı koruma amaçlı filtreli yarım maskeler
Filtreli maske yüz parçasının tamamen yada büyük oranda filtre malzemesinden oluştuğu yada ana filtre/filtrelerin cihazın ayrılmaz bir parçasını teşkil ettiği bir yüz parçası içeren maskedir. EN149 uyarınca test edilen maskeler katı maddeler, su ve/veya gaz bazlı aerosollere karşı koruma sağlamak amacıyla tasarlanmıştır. EN149’da FFP1, FFP2 ve FFP3 olmak üzere üç adet koruma sınıfı olup filtreli yüz parçaları filtre etkinliğine göre sınıflandırılmıştır.

 EN405 (1993): Gaz yada gaz ve partiküllere karşı koruma amaçlı Ventilli ve filtreli yarım maskeler
İki tür ventil bulunan (nefes alma ve nefes verme ventili) ve tamamen yada büyük oranda filtre malzemesinden oluşan yada gaz/buhar filtresi/filtrelerinin cihazın ayrılmaz bir parçasını oluşturduğu bir yüz parçası içeren ve partikül filtrelerinin cihazın ayrılmaz bir parçası olduğu yada değiştirilebildiği ventilli ve filtreli yarım maske. Partiküllerin filtre edilmesi ve gaz filtre etme kapasitesine bağlı olmak üzere birkaç cihaz sınıfı bulunur. Partikül filtreleri katı maddeler, su ve/veya gaz bazlı aerosollere karşı koruma sağlar; filtre etkinliğine göre sınıflandırılır. Gaz filtreleri belirtilen gaz ve buharı (Gaz filtre türlerine ilişkin daha fazla bilgi için EN141’e bakınız) kombine filtreler belirtilen gaz ve partikülleri ortadan kaldırır.

 EN140 (1999): Yarım Maske ve Ağız/Burun Maskesi

Bu standartta koruyucu solunum cihazının bir parçası olarak kullanılan yarım maske ve ağız/burun maskelerine ilişkin gereklilikler belirtilir. Bu yüz parçaları ters basınç sistemlerinde, enerji ile çalışan yada destekli hava sistemlerinde kullanılabilir. Ters basınç sistemi olarak kullanıldığında maskede EN141, EN143, EN371 yada EN372’ye uygun filtre takılabilir.



 EN136 (1998): Tam Yüz Maskeleri

Bu standartta koruyucu solunum cihazının bir parçası olarak kullanılan tam yüz maskesine ilişkin gereklilikler yer alır. Bu yüz parçaları ters basınç sistemlerinde, enerji ile çalışan yada destekli hava sistemlerinde kullanılabilir.

Üç sınıfa ayrılır:

1. Sınıf – Hafif iş yoğunluğu ve Düşük bakım
2. Sınıf – Genel iş yoğunluğu, bakım yapılabilen parçalar
3. Sınıf – İş yoğunluğu fazla İtfaiyeciler
Ters basınç sistemi olarak kullanıldığında maskede EN141, EN143, EN371 yada EN372’ye uygun filtre takılabilir.

 Filtrelere ilişkin Avrupa Standartları

EN141 (1991): Gaz filtreleri ve kombine filtreler
Bu standartta koruyucu solunum cihazının bir parçası olarak kullanılan gaz filtreleri ve kombine filtrelere ilişkin asgari gereklilikler yer alır. Gaz filtreleri belirtilen gaz ve buharları, kombine filtreler belirtilen katı ve/veya sıvı partikülleri ile gaz ve buharları ortadan kaldırır. Gaz filtreleri ve kombine filtreler uygulamaya ve koruma kapasitesine göre sınıflandırılır.

 Filtre Türleri

Gaz filtreleri ortadan kaldırdıkları gazın türüne göre sınıflandırılır:

A Tipi:Üretici tarafından belirtilen şekilde kaynama ısısı 65?C’den yüksek belirli organik gaz ve buharlara karşı kullanılır.
A Tipifiltrelerin Kahverengi renk kodu ile işaretlenmesi gereklidir.
B Tipi: Üretici tarafından belirtilen şekilde belirli organik gaz ve buharlara karşı kullanılır. (CO hariç).
B Tipifiltrelerin Gri renk kodu ile işaretlenmesi gereklidir.
E Tipi:  Üretici tarafından belirtilen şekilde sülfür dioksit ve diğer asitli gaz ve buharlara karşı kullanılır.
E Tipi filtreler Sarı renk kodu ile işaretlenmelidir.
K Tipi:Üretici tarafından belirtilen şekilde amonyak ve organik amonyak türevlerine karşı kullanılır.
KTipi filtreler Yeşil renk kodu ile işaretlenmelidir.
A,B,E ve K Tipi filtreleri ayrıca filtre kapasitesine göre de sınıflandırılır:

1.Sınıf – 1000ppm’e kadar, düşük kapasiteli
2.Sınıf – 5000ppm’e kadar, orta düzey kapasite
3.Sınıf– 10.000ppm’e kadar yüksek kapasiteli

 NO-P3 Tipi: Nitrojen Oksitlere karşı kullanılır. Filtrede bir partikül filtresi bulunur. Filtrenin filtre sınıfının yanı sıra Mavi-Beyaz renk kodu ile işaretlenmesi gereklidir. Örneğin NO-P3.

Hg-P3 Tipi: Cıvaya karşı kullanılır. Filtrede bir partikül filtresi bulunur. Filtrenin filtre sınıfının yanı sıra Kırmızı-Beyaz renk kodu ile işaretlenmesi gereklidir. Örneğin Hg-P3.

 Filtre Kombinasyonları

Filtre birden fazla türün kombinasyonu ise her türün gerekliliklerine ayrı ayrı uygun olmalıdır. Ayrıca filtrenin her renk kodu ile işaretlenmesi gerekir. Örneğin ABEK2P3 filtresi şu şekilde işaretlenir: Kahverengi, Sarı, Yeşil ve Beyaz

 EN143 (1990): Partikül Filtreleri
Bu standartta koruyucu solunum cihazının bir parçası olarak kullanılan partikül filtrelerine ilişkin gereklilikler yer alır.

Partikül filtreleri filtre etkinliğine göre sınıflandırılır. P1, P2 ve P3 olmak üzere üç sınıfa ayrılır. P1 filtreleri yalnız katı partiküllere karşı kullanılır. P2 ve P3 filtreleri hem katı hem sıvı yada yalnız katı partikülleri ortadan kaldırma yeterliliğine göre alt gruba ayrılır.
Partikül filtreleri renk kodu Beyazdır.

 EN371 (1992): Kaynama Noktası Düşük Organik Bileşenlere Karşı Filtre

EN371 – AX Filtreleri

AX filtreleri kaynama noktası düşük belirli organik bileşenlere karşı kullanılır. Bir tür ve AX sınıfı olarak sınıflandırılır. Üretici tarafından belirtilen şekilde bu bileşenlere karşı kullanılan kombine filtreler ve partiküller partikül etkinliğine göre sınıflandırılır: AXP1, AXP2 ve AXP3 Tipi. (Kombine filtredeki partikül filtresi EN 143 partikül standardına uygun olmalıdır.)
AX filtreleri renk kodu Kahverengidir. AXP1/P2/P3 renk kodu Kahverengi-Beyazdır.

 EN372 (1992): Özel olarak adlandırılan bileşenlere karşı filtreler

EN372 – SX Filtreleri

SX filtreleri özel olarak adlandırılan bileşenlere (gaz ve buhar) karşı kullanılır ve tek bit tür ve SX sınıfı olarak sınıflandırılır. (Nitrojen oksit, cıva ve karbon monoksit hariç)
Özel olarak adlandırılan gaz, buhar ve partiküllere karşı kullanılan kombine filtreler partikül etkinliğine göre sınıflandırılır: SXP1,SXP2 ve SXP3 Tipi. (Kombine filtredeki partikül filtresi EN 143 partikül standardına uygun olmalıdır.)

SX filtre renk kodu Menekşe rengidir, SXP1/P2/P3 renk kodu Menekşe Rengi-Beyazdır.

 Enerji ile Çalışan Maskelere ilişkin Avrupa Standardı

EN146(1991) – Kask içeren enerji ile çalışan partikül filtre cihazı. Kask içeren ve katı yada katı ve sıvı aerosollere karşı koruma sağlayan enerji ile çalışan partikül filtre cihazı. Bu cihaz en azından yüzü kapatan (gözler, burun, dudak ve çene) bir ek ile bir kask, enerji ile çalışan üfleme cihazı ve bir adet filtre bir arada kullanılabilen birden fazla filtre içerir. Fan kullanıcıya filtreden geçirilmiş hava akışı sağlar. Havanın kullanıcının gerek duyduğundan fazlası ventil yada diğer çıkışlar yoluyla boşaltılır. Cihaz THP1, THP2 ve THP3 olarak sınıflandırılır.
Partikül filtreleri EN 143’e göre test edilir; renk kodu Beyazdır.

EN12941 (1998) – Kask içeren enerji ile çalışan filtreli cihazlar
EN12941, EN146 1991’in yerine yürürlüğe konmuştur

Kask içeren belirli gaz ve buhara, partiküllere (katı ve/veya sıvı aerosoller) yada hem gaz hem de partiküllere karşı koruma sağlayan enerji ile çalışan filtreli cihaz. Düşük hava akışı uyarısı veren bir cihaz içerir.



Bu cihaz tipik olarak aşağıdakileri içerir:

Kask,
yüz parçasına filtrelenmiş hava temin etmek üzere kullanıcı tarafından taşınan/takılan bir turbo ünite,
tedarik edilen havanın geçtiği filtre yada filtreler,
kullanıcının ihtiyaç duyduğundan fazla havanın boşaltıldığı tasarıma göre değişen ventil yada diğer çıkışlar.
Cihaz TH1, TH2 ve TH3 olarak sınıflandırılır.

EN147(1991) – Tam yüz maskesi, yarım maske yada ağız/burun maskesi içeren güç destekli partikül filtre cihazı

Tam yüz maskesi, yarım maske yada ağız/burun maskesi içeren ve katı yada katı ve sıvı aerosollere karşı koruma sağlayan güç destekli partikül filtre cihazı. Cihaz tam yüz maskesi, yarım maske yada ağız/burun maskesi, enerji ile çalışan üfleme cihazı, yüz parçasına verilen havanın geçtiği filtre/filtreler, fazla havanın ve solunan havanın boşaltıldığı ventil/ventilleri içerir.

Cihaz TMP1, TMP2 ve TMP3 olarak sınıflandırılır.

EN12942 (1998) – Tam yüz maskesi, yarım maske yada ağız/burun maskesi içeren güç destekli filtre cihazı
EN12942, EN147:1991’in yerine yürürlüğe girmiştir.

Tam yüz maskesi, yarım maske yada ağız/burun maskesi içeren belirli gaz ve buhara, partiküllere (katı ve/veya sıvı aerosoller) yada hem gaz hem de partiküllere karşı koruma sağlayan güç destekli filtre cihazı. Cihaz sürekli hava sağlar yada solunuma duyarlı olabilir.

Cihaz tipik olarak aşağıdakileri içerir:

Tam yüz maskesi, yarım maske yada ağız/burun maskesi,
yüz parçasına filtrelenmiş hava temin eden enerji ile çalışan turbo ünite,
tedarik edilen havanın geçtiği filtre yada filtreler,
solunan hava ve kullanıcının ihtiyaç duyduğundan fazla havanın boşaltıldığı tasarıma göre değişen ventil yada diğer çıkışlar.
Cihaz TM1, TM2 ve TM3 olarak sınıflandırılır.

 Destekli Maskelere İlişkin Avrupa Standardı

EN270 (1994) – Kask içeren sıkıştırılmış hava hattı bulunan solunum cihazı
Hava içermeyen ancak kullanıcıya sıkıştırılmış hava kaynağından hava temin eden, kask içeren sıkıştırılmış hava hattı bulunan solunum cihazı. Cihaz kullanıcının taşıyabileceği ayarlanabilir daimi akış ventili (regülatör) ile takılabilir. Solunan hava ve fazla gelen hava dış ortama verilir. Sıkıştırılmış hava tedarik tüpü kullanıcının sıkıştırılmış hava tedarik eden kaynakla bağlantısını sağlar.

EN1835 (1999) – Hafif yoğunluktaki işe yönelik olup kask içeren sıkıştırılmış hava hattı bulunan solunum cihazı

Hava içermeyen ancak kullanıcıya sıkıştırılmış hava kaynağından hava temin eden, hafif yoğunluktaki işlerde kullanıma yönelik olup kask içeren sıkıştırılmış hava hattı bulunan solunum cihazı. Cihaz kullanıcının taşıyabileceği ayarlanabilir daimi akış ventili (regülatör) ile takılabilir. Solunan hava ve fazla gelen hava dış ortama verilir. Sıkıştırılmış hava tedarik tüpü kullanıcının sıkıştırılmış hava tedarik eden kaynakla bağlantısını sağlar.

Sıkıştırılmış hava hattının azami boyu 10 metredir. Cihaz LDH1, LDH2 ve LDH3 olmak üzere üç sınıfa ayrılır.